ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ

ΠΟΡΤΑΡΑ

Το χαρακτηριστικότερο ορόσημο του νησιού, η Πορτάρα, αποτελεί κληρονομιά της περιόδου (μέσα 6ου αι. π.Χ.). Πρόκειται για τη μεγάλη μαρμάρινη πύλη, τα ερείπια του ναού του Απόλλωνα, και -όπως κάθε πόρτα- βρίσκεται στο κατώφλι του νησιού, για να υποδέχεται τους επισκέπτες της. Για τους ρομαντικούς, η Πορτάρα φαντάζει με τεράστια κορνίζα στον ορίζοντα και δεν είναι λίγοι αυτοί που μαζεύονται εκεί το ηλιοβασίλεμα για να θαυμάσουν τον ήλιο μέσα από αυτό το αιώνιο πλάνο.

ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΧΩΡΟΣ ΓΡΟΤΤΑΣ

Στη βόρεια πλευρά του λιμανιού και συγκεκριμένα στην τοποθεσία Γρόττα, οι αρχαιολογικές ανασκαφές έφεραν στο φως τα λείψανα της μυκηναϊκής πόλης της Νάξου. Σύμφωνα με τις έρευνες πρόκειται για τμήμα της αρχαίας αγοράς και του οικισμού.
Η πόλη αυτή άκμασε το 1300 π.Χ.

ΑΠΑΝΩ ΚΑΣΤΡΟ

Το Απάνω Κάστρο της Δρυμαλίας υψώνεται στο λεκανοπέδιο της Τραγαίας. Η γεωγραφική του θέση υποδηλώνει τη σημασία που είχε το κάστρο στην αρχαιότητα για ολόκληρο το νησί της Νάξου. Βρίσκεται σε καίριο σημείο και αυτό αποδεικνύει ότι χρησίμευε ως φρούριο για την φύλαξη της περιοχής από τους πειρατές. Κατά μήκος των τοίχων του κάστρου υπάρχουν τα εκκλησάκια της Βυζαντινής περιόδου  Άγιος Γεώργιος και Παναγιά η Καστριανή.

Το σημαντικότερο όμως μνημείο του κάστρου είναι τα δύο αρχαία νεκροταφεία. Εκεί υπάρχουν τα τοπωνύμια «Σκλάβες» και «Μνηματάκια των σκλάβων», τα οποία συνδέονται άμεσα με την ιστορία του κάστρου και τις επιθέσεις που αυτό δέχτηκε από τους πειρατές. Δυστυχώς στις επιθέσεις αυτές, οι περισσότεροι κάτοικοι πιάνονταν αιχμάλωτοι και βασανίζονταν βάναυσα από τους κατακτητές.

Υπάρχουν πολλοί σχετικοί μύθοι και θρύλοι στους οποίους οι πειρατές ξεγελώντας συνήθως μια γριά έπαιρναν τα κλειδιά του κάστρου, αιχμαλωτίζοντας και σκοτώνοντας στη συνέχεια τόσο την ίδια όσο και τους υπόλοιπους κατοίκους. Ακόμη και σήμερα, στέκουν επιβλητικά τα απομεινάρια εκείνης της τρικυμιώδους εποχής, οι παλιές πολεμίστρες, οι στοές, τα μισογκρεμισμένα τείχη, τα εγκαταλελειμμένα νεκροταφεία και τα ξωκλήσια.

Το κάστρο ανοικοδομήθηκε από τον Μάρκο Σανούδο για να το κατοικήσει, άλλα τελικά επέλεξε το κάστρο της χώρας. Το κάστρο τελικά αποτέλεσε μόνιμη κατοικία του Δούκα του νησιού. Η επίσκεψη στο απάνω κάστρο, είναι μια μοναδική εμπειρία, που κάθε επισκέπτης της Νάξου δεν πρέπει να παραλείψει. Η θέα είναι μοναδική και η περιήγηση στο χώρο του κάστρου αναβιώνει ιστορίες με δούκες και πρίγκιπες, πειρατές και χαμένους θησαυρούς.

ΒΥΖΑΝΤΙΝΟ ΜΟΥΣΕΙΟ, ΧΩΡΑ

Στεγάζεται στο μοναδικό διατηρημένο από τους 12 άλλοτε πύργους του Κάστρου, με το όνομα των Κρίσπι ή αλλιώς Γλέζου από τα ονόματα των ιδιοκτητών του, που οι τελευταίοι μάλιστα το έκαναν δωρεά για να λειτουργήσει το μουσείο. Τα εκθέματά του είναι πολύ αξιόλογα όπως και η μοναδική θέα προς την Πορτάρα.

ΚΑΣΤΡΟ ΑΠΑΛΙΡΟΥ

Το κάστρο του Απαλίρου επίσης έχει μια μεγάλη ιστορία η οποία είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τους πειρατές και τις επιδρομές τους. Το κάστρο βρίσκεται στη Νότια Νάξο, χτισμένη σε προνομιούχο, οχυρή θέση. Αποτέλεσε έναν από τους πλέον σημαντικούς οικισμούς των βυζαντινών χρόνων και πιστεύεται ότι γύρω από αυτό ήταν συγκεντρωμένη όλη η βυζαντινή πόλη της Νάξου. Το 1207, έπειτα από 5 εβδομάδες πολιορκίας το κάστρο καταλήφθηκε από τους Ενετούς και στη συνέχεια εγκαταλείφθηκε ή καταστράφηκε από τους ίδιους.  Σύμφωνα με την παράδοση, ο Μάρκος Σανούδος το κατέστρεψε φοβούμενος την κατάληψή του από τους εχθρούς του.Σήμερα, σώζεται ένα μεγάλο τμήμα του περιμετρικού τείχους του κάστρου. Επίσης διακρίνονται ερείπια οικιών και βυζαντινών εκκλησιών, με πιο γνωστή αυτή του Αγίου Γεωργίου.

ΕΝΕΤΙΚΟΙ ΠΥΡΓΟΙ

Διάσπαρτους στο εσωτερικό του νησιού θα συναντήσετε πολλούς ενετικούς πύργους, οι οποίοι αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της αρχιτεκτονικής του νησιού. Χτισμένοι από ναξιώτικη πέτρα, με ανάγλυφες παραστάσεις στην επιφάνεια τους, ταιριάζουν απόλυτα με την πολιτισμική κληρονομιά του νησιού και το φυσικό περιβάλλον.
Οι πιο γνωστοί από αυτούς είναι ο Πύργος του Γλέζου στη χώρα της Νάξου, ο Πύργος του Φραγγόπουλου στο Κουρουνοχώρι, ο Πύργος του Γκρατσία στο χωριό Τραγαία  και ο Πύργος της Αγιάς δίπλα στο ομώνυμο μοναστήρι.

ΥΡΙΑ – ΙΕΡΟ ΔΙΟΝΥΣΟΥ

Το ιερό των Υρίων βρίσκεται στη θέση Λιβάδι της Νάξου και ήταν αφιερωμένο στο Θεό Διόνυσο. Ο ναός ανήκει στον 6ο αιώνα π.Χ. Τη σημασία του χώρου πιστοποιούν, πέρα από τα εξαιρετικής σπουδαιότητας αρχιτεκτονικά ευρήματα, οι άφθονες αναθηματικές προσφορές που έφεραν στο φως οι ανασκαφές.

ΝΑΟΣ ΤΗΣ ΔΗΜΗΤΡΑΣ - ΣΑΓΚΡΙ

Κοντά στο χωριό Σαγκρί, στη θέση Γυρουλας, οι ανασκαφές έφεραν στο φως τα λείψανα ενός αρχαίου ναού που ήταν αφιερωμένος στη Θεά Δήμητρα. Πρόκειται για ένα οικοδόμημα που χρονολογείται από την εποχή του τυράννου Λυγδάμιδος (530 π.Χ.) και εντάσσεται στο φιλόδοξο οικοδομικό πρόγραμμά του, ανάλογο με εκείνο του Αθηναίου φίλου του Πεισιστράτου. Το κτίριο έχει τετράγωνη κάτοψη και ιωνική εσωτερική κιονοστοιχία. Πρόκειται για ένα σπάνιο ολομάρμαρο ναό, του οποίου το αρχαίο υλικό σώζεται σε ποσοστό άνω του 50 %. Παρέχει μοναδικές πληροφορίες για τη δομή της μαρμάρινης στέγης και για τις πρώιμες μορφές του ιωνικού ρυθμού. Παρουσιάζει δομές που αναγνωρίζονται ως πρόδρομοι της κλασικής αττικής αρχιτεκτονικής.

ΙΕΡΟ ΤΩΝ ΠΗΓΩΝ

Στην περιοχή των Μελάνων γύρω από το Φλεριό συναντάμε απομεινάρια του αρχαίου υδραγωγείου.
Η περιοχή ήταν πλούσια από την αρχαιότητα και ιδιαίτερα σημαντική για την οικονομία και τον πολιτισμό της Νάξου. Η παρουσία των μαρμάρων στην περιοχή αποτέλεσε σημείο αναφοράς για την ανάπτυξη της ελληνικής αρχιτεκτονικής και γλυπτικής. Μερικά από τα εντυπωσιακότερα γλυπτά και οικοδομήματα των χρόνων αυτών στη Νάξο, τη Δήλο και σε άλλα μέρη της Ελλάδας συνδέονται με την εργασία στα αρχαία λατομεία της περιοχής, στα οποία σώζονται ημιτελή μέχρι και σήμερα αγάλματα και άλλα έργα.

Παράλληλα η περιοχή ήταν πλούσια σε πηγές και μικρούς καταρράκτες, αιτία για την βλάστηση του τόπου. Οι κάτοικοι της περιοχής, γνωρίζοντας τη μορφολογία του εδάφους και αναγνωρίζοντας το δώρο που τους είχε κάνει η φύση, το άφθονο νερό, κατασκεύασαν ένα υδραγωγείο μήκους 11 περίπου χιλιομέτρων, το οποίο μετέφερε νερό σε ολόκληρη τη χώρα της Νάξου.

Στην ίδια περιοχή κατασκεύασαν και ένα ιερό, το ιερό των πηγών, αφιερωμένο στη θεά της ευφορίας. Η ακμή του ιερού σημειώνεται τον 7ο και τον 6ο αιώνα π.Χ. και συμπίπτει με την ακμή της εκμετάλλευσης των λατομείων μαρμάρου της περιοχής. Τον 8ο αιώνα π.Χ. η λατρεία εξυπηρετείται από ένα λιθόκτιστο μονόχωρο κτίριο, ενώ τον 7ο αιώνα δίπλα στο παλιό μονόχωρο ιερό ανεγείρεται ένα δεύτερο μεγαλύτερο. Κατά τον 6ο αιώνα, ύστερα από μια καταστροφή κοντά στο αρχαιότερο κτίριο, αυτό ξαναχτίζεται, χρησιμεύοντας πλέον ως βοηθητικό του δεύτερου μεγαλύτερου ιερού.

Το ιερό λειτούργησε μέχρι το τέλος των αρχαίων χρόνων και πέρα από τη θεότητα της ευφορίας, το ιερό αποτέλεσε χώρο λατρείας και των ηρώων ‘Ωτος και Εφιάλτης, οι οποίοι πιστευόταν ότι διέθεταν τη δύναμη να μετακινούν μεγάλους όγκους και αποτελούσαν προστάτες των λατόμων. Οι τελευταίοι αποτέλεσαν τους κύριους επισκέπτες του ιερού. Ο τρόπος που το ιερό είναι διαμορφωμένο υποδηλώνει μια μυστηριακή λατρεία, στην οποία δεν γίνονταν όλοι οι κάτοικοι κοινωνοί. Το κατώφλι της εισόδου σώζεται μέχρι σήμερα, κάτω από τοίχος που δημιουργήθηκαν σε μεταγενέστερη φάση. Αξιοσημείωτη είναι η θέα ολόκληρου του ιερού, που αναδεικνύει την κυκλική διάταξη των εγκαταστάσεών του.

ΚΑΣΤΡΟ ΚΑΛΟΓΕΡΟΥ

Το κάστρο του Καλόγερου βρίσκεται στην ορεινή Νάξο, στο ψηλότερο σημείο του βουνού του Καλόγερου και πιστεύεται ότι χρησιμοποιήθηκε από τους αρχαίους χρόνους έως και τον Μεσαίωνα. Στην πραγματικότητα πολύ λίγα πράγματα μας είναι γνωστά για αυτό το κάστρο. Βρίσκεται σε απόκρημνο και δυσπρόσιτο σημείο κοντά στην περιοχή του Απόλλωνα και σε υψόμετρο 360 μέτρων περίπου. Όλες οι πλευρές του κάστρου περιβάλλονται από τείχη, εκτός από την ανατολική πλευρά, η οποία είναι και η πιο βραχώδης, απρόσιτη και επικίνδυνη με θέα προς τη θάλασσα. Η τοποθεσία του κάστρου, αποδεικνύει τη στρατηγική του σημασία και εικάζεται ότι χρησιμοποιούταν για να ελέγχουν τα πλοία που έρχονταν προς την περιοχή καθώς και για να προστατεύουν τα βυζαντινά πλοία. Μέχρι και σήμερα σώζονται ίχνη από οχυρώσεις, δωμάτια, δεξαμενές και άλλα χτίσματα, τα οποία είναι ορατά από τη νότια πλευρά του Κούρου του Απόλλωνα.

ΠΥΡΓΟΣ ΧΕΙΜΑΡΡΟΥ

Μετά την «Πορτάρα» ακόμη ένα σημείο αναφοράς της Νάξου αποτελεί ο Πύργος του Χειμάρρου. Βρίσκεται στην νοτιοανατολική πλευρά της Νάξου, ανάμεσα στο βουνό Ζα και τη θάλασσα, σε ένα ύψωμα που αποδεικνύει τη στρατηγική θέση του Πύργου. Αν και υπάρχουν διάσπαρτοι στο νησί πολλοί ενετικοί και φράγκικοι πύργοι, αυτό που κάνει τον Πύργο Χειμάρρου σήμα κατατεθέν του νησιού, είναι το γεγονός ότι σώζεται σχεδόν ανέπαφος και υψώνεται εντυπωσιακά 15 σχεδόν μέτρα από τη γη. Το εντυπωσιακό αμυντικό οικοδόμημα του 4ου αιώνα είναι χτισμένο με διπλό τοίχος, από ντόπιο μάρμαρο. Η κάτοψη του είναι κυκλική, ενώ η εξωτερική του πλευρά είναι χτισμένη προσεχτικά από μεγάλες ορθογώνιες πλάκες, που αποδεικνύουν την υψηλή ποιότητα της αρχαίας λιθοτεχνίας. Στη Νότια πλευρά του Πύργου συναντάμε την είσοδο του, ενώ το μοναδικό παράθυρό του βρίσκεται σε ύψος 10 μέτρων. Στο εσωτερικό του Πύργου διακρίνονται 3 επίπεδα τα οποία ενώνονται με μαρμάρινη σκάλα.  Δυστυχώς, η οροφή του Πύργου δεν σώζεται και δεν υπάρχουν στοιχεία που να αποκαλύπτουν τον τρόπο που τελείωνε αυτό το επιβλητικό, αμυντικό οίκημα.

ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΔΡΟΣΣΑΝΗΣ, ΜΟΝΗ

Η εκκλησία της Παναγιάς της Δροσσανής είναι μία πρώιμη χριστιανική εκκλησία με 3 αψίδες και ένα τρούλο. Το εσωτερικό της εκκλησίας είναι διακοσμημένο με τοιχογραφίες με θέμα διάφορες ιστορίες των χριστιανικών χρόνων. Η εκκλησία εικάζεται ότι αρχικά υπήρξε καθολικό μοναστήρι. Η εκκλησία ανακαινίστηκε το 1964 και αποκαταστάθηκαν όλες οι τοιχογραφίες.

ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΠΡΩΤΟΘΡΟΝΟΥ, ΧΑΛΚΙ

Η Παναγιά του Πρωτοθρόνου κατασκευάστηκε το πρώτο μισό του 9ου αιώνα και είναι μία εκκλησία σε σχήμα σταυρού με τρούλο. Αρχικά η εκκλησία ήταν βασιλική. Μέσα στην εκκλησία υπάρχει το παρεκκλήσι του Αγίου Ακίνδυνου. Οι τοιχογραφίες στο εσωτερικό προέρχονται από την πρώιμη χριστιανική, τη μεσοβυζαντινή και την ύστερη βυζαντινή περίοδο. Σήμερα η εκκλησία θεωρείται Ορθόδοξη.

ΠΟΤΟΠΟΙΪΑ ΒΑΛΛΗΝΔΡΑ

Η ποτοποιία Βαλληνδρά στεγάζεται σε ένα παλιό αρχοντικό στο Χαλκί , και δημιούργησε το περίφημο κίτρο Νάξου, ένα από τα τρία ελληνικά ηδύποτα με ονομασία προέλευσης. Ξεκίνησε γύρω στα 1870, όταν ο Γρηγόριος Βαλληνδράς θέλησε να συνεχίσει την παράδοση του κιτρόρακου, που ήταν ήδη σε κοινή χρήση, και ίδρυσε μια μονάδα παρασκευής του στο Χαλκί. Το 1896, τη μονάδα αυτή οργάνωσε και ανέπτυξε ο υιός του Μάρκος Βαλληνδράς, δημιουργώντας ένα καινούργιο απόσταγμα με οινόπνευμα και φύλλα κιτριάς, το γνωστό σε όλους σήμερα κίτρο Νάξου.

Ο Μάρκος Βαλληνδράς έκανε εξαγωγές σ’ όλα τα μέρη, όπου ανθούσε ο Ελληνισμός, (Ρωσία, Αμερική, Αίγυπτο, Μικρά Ασία κλπ), πήρε μέρος σε πλήθος διεθνών και ελληνικών εκθέσεων (Μασσαλία, Μπορντώ κ.α.), και απέσπασε για το προϊόν του πλήθος διακρίσεων και επαίνων (χρυσά μετάλλια Μασσαλία 1904, Μπορντώ 1907, Αθήνα 1903 και 1914, Θεσσαλονίκη 1936 κ.α.). Σήμερα, η πέμπτη γενιά της οικογένειας Βαλληνδρά συνεχίζει να παράγει το ίδιο εξαιρετικό ηδύποτο στο Χαλκί, του οποίου η ζήτηση τα τελευταία χρόνια, έχει αυξηθεί στην Ελλάδα και στο εξωτερικό.

Στο όμορφο αρχοντικό όπου συνεχίζει να στεγάζεται η ποτοποιεία Βαλληνδρά, μπορεί κανείς σήμερα να δει τους χώρους παραγωγής με τον αποστακτήρα του 1862, τις ρετρό ρεκλάμες και αφίσες, να ακούσει πώς γίνεται η διαδικασία της απόσταξης αλλά κυρίως να δοκιμάσει κίτρο που στο συγκεκριμένο χώρο έχει ακόμα πιο εξαιρετικό άρωμα και γεύση. Η διαδικασία παρασκευής του ποτού αρχίζει με τη συγκομιδή των φύλλων κίτρου, όταν αυτά έχουν το πλήρες άρωμα τους, δηλαδή από το Σεπτέμβρη, και μπορεί να διαρκέσει όλο το χειμώνα. Τα φύλλα απαλλάσσονται από τα ξερά και προσβεβλημένα από ασθένειες μέρη, αποστάζονται σε παραδοσιακό λέβητα (άμβυκα) μέσα σε αλκοολούχο λουτρό. Το αιθέριο έλαιο τους διαλύεται μέσα στο οινόπνευμα και το απόσταγμα δίνει τους τρεις βασικούς τύπους: το λευκό, στους 33 βαθμούς, το πράσινο στους 30 βαθμούς και το κίτρινο στους 36 βαθμούς.

 

ΕΝΕΤΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ

Ο πύργος Della Rocca – Barozzi βρίσκεται στην βορινή είσοδο του Κάστρου της Νάξου, τη λεγόμενη “Τρανή” Πύλη, δεξιά όπως εισερχόμαστε. Κτίστηκε στις αρχές του 13ου αιώνα από τους Ενετούς, κυρίαρχους τότε της Νάξου και των Κυκλάδων και επισκευάστηκε το 1694 από τον σταυροφόρο Sforza Castri όπως είναι γραμμένο με επιγραφή στο Κύριο Δωμάτιο του Πύργου.
Οι τοίχοι του Πύργου (φάρδους 6 μ. στην βάση και 1,65 μ. στην κορυφή) είναι λιθόκτιστοι. Τα υλικά που κυρίως έχουν χρησιμοποιηθεί είναι μαρμάρινοι και γρανιτένιοι ογκόλιθοι που προέρχονται κατά μεγάλο μέρος από ερείπια αρχαιοελληνικών και βυζαντινών κτηρίων. Ο Πύργος αποτελείται από τον κυρίως όροφο (σαλόνι, υπνοδωμάτια, τραπεζαρία, κουζίνα, βιβλιοθήκη παρεκκλήσι) και υπόγεια ανεπτυγμένα σε τέσσερα επίπεδα.
Οι κάτοικοι αυτού του Πύργου είναι ευθείς απόγονοι των ευγενών οικογενειών Della Rocca – Barozzi.

ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΝΑΞΟΥ

Στο αρχαιολογικό Μουσείο της Νάξου εκτίθενται έργα τέχνης και αντικείμενα καθημερινής χρήσης που ήρθαν στο φώς από τις ανασκαφές που διεξάγονται στο νησί συνεχώς μετά το Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, και χρονολογούνται από τα νεότερα νεολιθικά έως τα παλαιοχριστιανικά χρόνια (5300 π.Χ. – 5ος αι. μ.Χ.). Στις αρχαιολογικές συλλογές του Μουσείου Νάξου περιλαμβάνονται σημαντικότατα ευρήματα, ιδιαίτερα της πρωτοκυκλαδικής περιόδου (3200 – 2300 π.Χ.) αλλά και από τις παλαιότερες φάσεις των ιστορικών χρόνων, πολλά από τα οποία είναι μοναδικά.

ΣΧΟΛΗ ΟΥΡΣΟΥΛΙΝΩΝ

Ορατό από μακριά, το πρόσφατα αναπαλαιωμένο και ανακαινισμένο τριώροφο νεοκλασικό κτίριο αποπνέει μια αύρα επιστήμης και της ακαδημαϊσμού, μια αύρα που αρμόζει στην ιστορία του, ως ένα από τα καλύτερα εκπαιδευτικά ιδρύματα της εποχής του στην Ελλάδα και στο εξωτερικό αναφορικά με την εκπαίδευση. Βρίσκεται στο υψηλότερο σημείο της μεσαιωνικής συνοικίας του Κάστρου. To Πολιτιστικό Κέντρο πρώην Σχόλης Ουρσουλινών προσφέρει εκπληκτική πανοραμική θέα στο Αιγαίο, στον Ναό του Απόλλωνα και στα γύρω νησιά.

Η σχολή άρχισε  να κτίζετε  το 1739, και ήταν σε λειτουργία μέχρι το 1970. Το Κτήριο στέγασε αρχικά την Ελληνογαλλική Σχολή Νάξου. Έπειτα από το 1969 στέγασε τεχνική σχολή, μέχρι την αγορά του από το Εθνικό Ίδρυμα Νεότητας στα μέσα της δεκαετίας του 1990. Ανακαινισμένο, άνοιξε πάλι το 2009 ως ένα state-of – the-art πολιτιστικό κέντρο. Είναι εξοπλισμένο με όλες τις απαραίτητες εγκαταστάσεις και εξοπλισμό για τις επικοινωνίες και τις απαιτήσεις διαχείρισης γραφείου (γραφεία, ηλεκτρονικοί υπολογιστές , τηλέφωνα, οπτικοακουστικά μέσα, wifi). Από τότε που άνοιξε,  το κέντρο έχει φιλοξενήσει διεθνή συνέδρια και συμπόσια από την ιατρική και επιστημονική κοινότητα, καθώς και καλλιτεχνικές και πολιτιστικές εκδηλώσεις και εκθέσεις. Στην ταράτσα της Παλαιάς Σχολής Ουρσουλινών λειτουργεί το καφέ «1739» με επιβλητική θέα στη χώρα όπου μπορεί κανείς να απολαύσει καφέ, ποτό ή γλυκό με έμφαση στα τοπικά προϊόντα.

ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΑΓΙΟΥ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ

Στην Ελλάδα και επί επτά αιώνες υπάρχει ένα και μοναδικό μοναστήρι αφιερωμένο στον μεγάλο και πολυγραφότερο Πατέρα της Εκκλησίας, Άγιο Ιωάννη τον Χρυσόστομο. Συγκεκριμένα στο νησί της Νάξου λειτουργεί από το 1280 ως γυναικεία μονή, χωρίς ποτέ να ερημωθεί από μοναχές και χωρίς να παύσει η αδιάκοπη λατρευτική ζωή σ’ αυτή, η Ιερά Μονή Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου. Το μοναστήρι βρίσκεται σε έναν λόφο στη βορειοανατολική πλευρά της Χώρας της Νάξου (σε απόσταση 3 χλμ από αυτή), παρέχοντας στον προσκυνητή εξαιρετική θέα προς το Αιγαίο και τα υπόλοιπα νησιά. Είναι ένα κατάλευκο νησιώτικο κτίσμα, φρουριακού χαρακτήρα, με χαμηλή δοκαρόφρακτη πύλη και καταχύτη (λαδοζεματίστρα) από την εποχή των πειρατικών επιδρομών. Ο όγκος των κελιών κλιμακώνεται σε αρμονία με το έδαφος με κορύφωση τον ισχυρό τετράγωνο πύργο εντός του οποίου υπάρχει το Παρεκκλήσιο του Αγίου Νικολάου. Εσωτερικά σχηματίζεται μικρή αυλή την οποία καθιστά ιδιαίτερα θελκτική η ύπαρξη μιας δροσερής πηγής. Το σχετικά μικρό Καθολικό φέρει ξυλόγλυπτο τέμπλο με σημαντικές βυζαντινές εικόνες, από τις οποίες ξεχωρίζει η μεγάλη Ιερά Εικόνα του Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου, η οποία παριστά τον άγιο ένθρονο και φέροντα επί του στήθους Του, στο αρχιερατικού εγκόλπιο, τεμάχιο του Ιερού Του Λειψάνου. Η εικόνα χρονολογείται από το 1818. Ο ναός αυτός ανακαινίσθηκε στο β΄ μισό του 18ου αι. από τον άρχοντα Ανδρόνικο Πραδούνα. Στη μονή υπήρχε παλαιότερα αξιόλογη βιβλιοθήκη, ενώ πολλά από τα βιβλία, που μέχρι σήμερα διασώζονται, είχε αποστείλει ο καταγόμενος από τη Νάξο Άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης στην μητέρα του, η οποία αμέσως μετά την αναχώρησή του αγίου από τη Νάξο, μόνασε στην Ιερά Μονή του Χρυσοστόμου ως μοναχή Αγάθη. Καθηγουμένη είναι εδώ και έξι δεκαετίες η σεβαστή Γερόντισσα Θεοκτίστη, η οποία καταβάλλει άοκνες προσπάθειες για το μοναστήρι, το οποίο πανηγυρίζει στην εορτή του Αγίου στις 13 Νοεμβρίου.

ΚΟΥΡΟΣ ΜΕΛΑΝΕΣ

Ο κούρος αυτός βρίσκεται κοντά στο χωριό Μέλανες, στη θέση Φλεριό. Το άγαλμα είναι μισοτελειωμένο και κείτεται στο έδαφος, ακριβώς όπως το παράτησαν οι τεχνίτες της περιοχής. Το μήκος του φτάνει τα 6,4 μέτρα και χρονολογείται περίπου στον 7ο αιώνα π.Χ.

ΚΟΥΡΟΣ ΑΠΟΛΛΩΝΑ

Στο παραθαλάσσιο χωριό του Απόλλωνα, ο επισκέπτης θα συναντήσει ένα από τα πιο σημαντικά αρχαιολογικά ευρήματα της Νάξου και ολόκληρης της Ελλάδος, τον Κούρο του Απόλλωνα.  Ένα μισοτελειωμένο ανδρικό άγαλμα, ύψους 10.45 μ τρων το οποίο βρίσκεται ξαπλωμένο στο έδαφος, καθώς δεν αποκολλήθηκε ποτέ από αυτό. Ο Κούρος χρονολογείται στις αρχές του 6ου αιώνα π.Χ. και παριστάνει τον θεό Διόνυσο ή το θεό Απόλλωνα.

ΠΥΡΓΟΣ ΜΠΑΖΑΙΟΥ

Σε απόσταση 12 χλμ. από τη χώρα της Νάξου, υψώνεται επιβλητικός και απόμακρος ο Πύργος του Μπαζαίου, ένα ιστορικό μνημείο μεγάλης αξίας και σημασίας για το νησί. Αρχιτεκτονικά ανήκει στους ενετικούς πύργους που δεσπόζουν σε πληθώρα σε ολόκληρο το νησί. Ο πύργος χτίστηκε το 1600 πχ και  αρχικά λειτούργησε ως μοναστήρι του Τιμίου ξύλου, μέχρι και τις αρχές του 19ου αιώνα. Μετά το 1830 περιήλθε στην κατοχή του νεοσύστατου τότε ελληνικού κράτους, και διατηρήθηκε ανέπαφος. Στα τέλη του 19ου αιώνα το ελληνικό δημόσιο πούλησε τον Πύργο στην οικογένεια Μπαζαίου, η οποία διατηρεί την κληρονομιά μέχρι και σήμερα. Ο Πύργος χρησιμοποιήθηκε ως εξοχική κατοικία της οικογένειας για πάρα πολλά χρόνια. Το 2000 ο τελευταίος ιδιοκτήτης του Πύργου, απόγονος της οικογένειας Μπαζαίου, αντιλαμβανόμενος την αρχιτεκτονική και ιστορική αξία του Πύργου, τον αναστήλωσε και πλέον χρησιμοποιείται ως χώρος πολιτισμικών και πολιτιστικών δραστηριοτήτων. Η περίοδος από τον από Ιούλιο έως Σεπτέμβριο αποτελεί το απόγειο των καλλιτεχνικών δραστηριοτήτων καθώς στον προαύλιο χώρο του Πύργου φιλοξενείται το φεστιβάλ Νάξου, με συναυλίες και θεατρικές παραστάσεις.